Otomotiv sektöründe Çinli markaların küresel pazardaki yükselişi hız kesmeden sürerken, Avrupa Birliği kanadından bu büyüme hamlesine karşı stratejik adımlar gelmeye devam ediyor. Son dönemde özellikle elektrikli ticari araç pazarında yaşanan rekabet, Brüksel yönetimini yeni yasal düzenlemeler yapmaya itti.
Avrupa Pazarında Çinli Üreticiler ve Kamu İhaleleri
Avrupa Birliği kurumları, üye ülkelerin gerçekleştirdiği toplu taşıma, belediye hizmet araçları ve şarj altyapısı gibi kritik kamu alımlarında Çinli şirketlerin ağırlığını azaltmak için kolları sıvadı. Mevcut ihale kanunlarında yapılması planlanan değişikliklerle birlikte, yerel üreticilerin desteklenmesi hedefleniyor.
‘Avrupa Tercihi’ Kuralı Nasıl İşleyecek?
Gündeme gelen yeni tasarı, ihalelerde yalnızca en düşük fiyatı veren teklifin kabul edilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Bu kapsamda öne çıkan kriterler şunlardır:
- Enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik
- Siber güvenlik standartları
- Yerel servis ve bakım ağının gücü
- Üretim ve montajın Avrupa Birliği sınırları içinde gerçekleştirilmesi
Bu düzenleme ile birlikte, AB pazarına karşılıklılık ilkesiyle yaklaşan ABD ve Birleşik Krallık gibi müttefik ülkelerin şirketleri eşit şartlarda rekabet edebilirken, Çin menşeili üreticiler için süreç zorlaşacak.
BYD Örneği ve Macaristan İstisnası
Yeni stratejinin en dikkat çekici yansımalarından biri elektrikli otobüs pazarında yaşandı. Geçmişte Almanya’daki bazı büyük toplu taşıma ihalelerini kazanan BYD markası, Avrupalı siyasetçilerin tartışmalarına konu olmuştu. AB yetkilileri, yeni yasa sonrasında benzer durumların tekrar yaşanmayacağını vurguluyor.
Ancak bu hamlenin sahada nasıl karşılık bulacağı soru işareti yaratıyor. Çünkü BYD, Avrupa’da sattığı elektrikli otobüslerin bir kısmını 2017’den bu yana bir AB ülkesi olan Macaristan’daki tesislerinde üretiyor. Şirketin ihalelere doğrudan Çin ana merkeziyle değil, Avrupalı iş gücü istihdam eden Macaristan iştirakiyle katılması, hukuki açıdan tasarının işleyişini karmaşık hale getiriyor.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Avrupa Birliği’nin yeni ihale düzenlemesinin temel amacı nedir?
Temel amaç, kamu alımlarında yerli üretimi korumak, kritik altyapı projelerinde siber güvenliği artırmak ve Çinli üreticilerin pazar baskısını dengelemektir.
2. ‘Avrupa Tercihi’ nedir ve ihaleleri nasıl etkileyecek?
Avrupa Tercihi, kamu ihalelerinde sadece en ucuz fiyat teklifine bakılmasını kaldıran; enerji verimliliği, yerel üretim ve servis ağı gibi stratejik kriterleri zorunlu kılan yeni bir kural setidir.
3. Yeni tasarı hangi sektörleri ve araçları kapsıyor?
Tasarı öncelikli olarak elektrikli otobüsleri, belediye hizmet araçlarını ve elektrikli araç şarj altyapısı projelerini kapsamaktadır.
4. BYD neden bu tartışmaların merkezinde yer alıyor?
BYD, geçtiğimiz dönemde Almanya gibi büyük AB ülkelerindeki toplu taşıma otobüs ihalelerini kazanmış ve bu durum Avrupalı yerel üreticilerin tepkisini çekmişti.
5. Macaristan faktörü AB’nin tasarı sınırlamalarını nasıl etkiliyor?
BYD, araçlarını bir AB ülkesi olan Macaristan’da ürettiği ve AB vatandaşı istihdam ettiği için, ürünler gümrük kurallarına göre Avrupa menşeili sayılmakta ve ihale dışı bırakılması hukuken zorlaşmaktadır.
6. ABD ve İngiltere gibi ülkelerin şirketleri bu yasaktan etkilenecek mi?
Hayır. Kendi pazarlarını AB şirketlerine açan ABD ve Birleşik Krallık gibi ülkelerin firmaları, ihalelere eşit haklarla katılmaya devam edebilecektir.
7. Fiyat avantajı artık ihaleyi kazanmak için yeterli olacak mı?
Hayır. Yeni dönemde en ucuz teklif tek başına yeterli olmayacak; siber güvenlik ve AB içinde üretim gibi kriterler de skorlamada büyük rol oynayacak.
8. Bu yasa tasarısı resmi olarak yürürlüğe girdi mi?
Tasarı, AB Komisyonu tarafından sunulmuş olup, üye ülkelerin ve ilgili komitelerin onay sürecinden geçmesi gerekmektedir.
9. Çinli üreticiler bu durumdan kaçınmak için hangi yolları izleyebilir?
Çinli markalar, Avrupa içerisindeki üretim tesislerini artırarak ve yerel ortaklıklar kurarak ürünlerinin menşeini AB standartlarına uyumlu hale getirmeye çalışmaktadır.
10. Otomotiv editörlerine göre bu hamle pazar rekabetini nasıl etkiler?
Otomotiv uzmanları, bu tür korumacı politikaların Avrupalı üreticileri rahatlatacağını ancak kısa vadede toplu taşıma maliyetlerini artırabileceğini belirtmektedir.
