Otomotiv dünyası son dönemde Avrupa Birliği’nin (AB) imzasını taşıyan yeni bir sanayi hamlesiyle çalkalanıyor. Çin merkezli üreticilerin küresel pazardaki artan baskısını dengelemek amacıyla tasarlanan “Made in Europe” konsepti ve bu doğrultuda şekillenen Sanayi Hızlandırma Yasası, Türkiye gibi köklü otomotiv üssü olan ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. Kulislerde konuşulanlara göre, stratejik teşviklerin yalnızca birlik sınırları içinde montaj yapan markalara özel kılınması ihtimali, Türk otomotiv ihracatçılarını tedirgin etmiş durumda.
Sektörün deneyimli isimleri ve ekonomi yönetimi, Gümrük Birliği ortaklığımızın bu süreçte göz ardı edilemeyeceğini savunuyor. Hatırlatmak gerekir ki, Türkiye ile AB arasındaki otomotiv ticaret hacmi yedek parça dahil yaklaşık 54 milyar avroluk devasa bir büyüklüğe ulaşıyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın da altını çizdiği üzere, Türkiye’nin bu denklemin dışında tutulması aslında en çok Avrupa’nın kendi sanayi altyapısına zarar verecek bir hamle anlamına geliyor. Çünkü on yıllardır kurulan tedarik zinciri entegrasyonu tek taraflı olarak kolayca koparılamayacak kadar güçlü.
Müzakereler ve “Arka Kapı” İddiaları
Brüksel’deki taslak metinlerde yer alan bazı korumacı maddeler, Çinli markaların Türkiye üzerinden Avrupa’ya sızabileceği yönündeki endişeleri tetikliyor. Ancak Otomotiv İhracatçıları Birliği Başkanı Kemal Yazıcı’nın paylaştığı veriler bu teorinin gerçeği yansıtmadığını açıkça ortaya koyuyor. Çin’in küresel yatırımlarında Türkiye’nin payı sadece yüzde 0,1 civarındayken, Avrupalı ve Çinli ortaklıkların kıta içindeki doğrudan yatırımları bunun katbekat üzerinde seyrediyor.
Sadece Türkiye değil; İngiltere, Japonya ve hatta Kanada gibi ülkeler de benzer kaygılarla Brüksel’in kapısını çalıyor. 2027 başlarında yürürlüğe girmesi beklenen bu yeni düzenleme dalgası, küresel otomotiv ticaretinin kurallarını yeniden yazmaya aday. Türk otomotiv endüstrisi ise katı bir “Made in Europe” zorunluluğu yerine, tedarik zincirini kucaklayan daha esnek bir “Made with Europe” yaklaşımının benimsenmesini masada tutuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
- Made in Europe düzenlemesi nedir? AB’nin elektrikli araçlar ve temiz enerji alanında Çinli üreticilere karşı iç pazarı korumak ve yerli üretimi desteklemek amacıyla hazırladığı yeni sanayi politikasıdır.
- Bu düzenleme Türkiye’yi neden ilgilendiriyor? Türkiye, yıllık 54 milyar avroluk otomotiv ticareti ve Gümrük Birliği entegrasyonu nedeniyle teşviklerin dışında kalma riskiyle karşı karşıyadır.
- Ticaret Bakanlığı bu konudaki tavrı nedir? Bakanlık, Türkiye’nin düzenlemeye tam ve koşulsuz dahil edilmesini, mevcut tedarik zincirinin korunmasını talep etmektedir.
- “Made with Europe” kavramı ne anlama geliyor? Türkiye’nin önerdiği bu yaklaşım, üretimin sadece AB içinde değil, Gümrük Birliği ortaklarıyla birlikte ortak bir havzada yapıldığının kabul edilmesini savunur.
- Çinli üreticiler açısından Türkiye bir risk teşkil ediyor mu? Sektör verilerine göre Çin’in yatırımlarında Türkiye’nin payı çok düşüktür; bu nedenle “arka kapı” iddiaları gerçeği yansıtmamaktadır.
- Hangi diğer ülkeler bu düzenlemeden rahatsız? Türkiye’nin yanı sıra İngiltere, Japonya ve Kanada da kendi otomotiv sektörlerinin olumsuz etkilenmemesi için AB ile müzakereler yürütmektedir.
- Yeni kuralların ne zaman yürürlüğe girmesi bekleniyor? Düzenlemenin yasal altyapı çalışmaları sürmekte olup, uygulamanın 2027 yılının başlarında hayata geçmesi öngörülmektedir.
- İngiltere bu süreçte ne yapıyor? İngiltere Başbakanı ve hükümet yetkilileri, Fransız liderlerle de temas kurarak İngiliz otomotiv sektörünün bu kısıtlamalardan muaf tutulmasını istiyor.
- Japonya’nın talebi nedir? Japon hükümeti, kendi otomotiv devlerinin yeni sistemden ilk günden itibaren tam yararlanabilmesi için ikili anlaşmalar talep ediyor.
- Mevcut otomotiv ticaretinde kim avantajlı? Türkiye ile AB arasındaki ticarette Avrupa tarafının yaklaşık 2 milyar avroluk bir ihracat fazlası bulunmaktadır.
