Elektrikli otomobil satın almak, benzinli veya dizel bir otomobil seçmekten biraz farklı.
İçten yanmalı motorlu bir otomobilde motor gücü, yakıt tüketimi, şanzıman, donanım ve servis maliyetlerine bakmak çoğu zaman yeterli olabilir.
Elektrikli otomobilde ise yeni bir liste devreye giriyor:
Bataryanın kullanılabilir kapasitesi ne kadar?
Gerçek hayatta kaç kilometre gidiyor?
DC hızlı şarjda yalnızca tepe güç mü yüksek, yoksa şarj eğrisi de iyi mi?
AC şarj gücü kaç kW?
Batarya ön koşullandırma sistemi bulunuyor mu?
Evde şarj edilebilecek mi?
Kışın menzil ne kadar değişiyor?
Batarya garantisinin şartları neler?
Servis ağı ve yedek parça desteği yeterli mi?
Bu nedenle elektrikli otomobil seçerken katalogdaki en büyük menzil rakamına bakıp karar vermek yapılabilecek en büyük hatalardan biri.
Doğru elektrikli otomobil, mutlaka en uzun menzilli otomobil değildir.
Doğru elektrikli otomobil, sizin kullanım şeklinize en iyi uyan otomobildir.
SEZCAR olarak elektrikli otomobil satın almadan önce kontrol edilmesi gereken noktaları adım adım inceleyelim.
Önce otomobili değil, kendi kullanımınızı analiz edin
Elektrikli araç seçiminde ilk soru:
“Bu otomobil kaç kilometre gidiyor?”
olmamalı.
İlk soru şu olmalı:
“Ben bu otomobili nasıl kullanıyorum?”
Çünkü günde 35 kilometre kullanan ve otomobilini her gece evde şarj edebilen biri ile haftada birkaç kez İstanbul-Ankara yapan bir sürücünün elektrikli otomobilden beklentileri aynı olamaz.
Satın almadan önce son birkaç aylık kullanımınızı düşünün:
- Günlük ortalama kaç kilometre yapıyorsunuz?
- Haftada kaç gün otomobil kullanıyorsunuz?
- Yılda kaç kilometre yapıyorsunuz?
- Yolculukların ne kadarı şehir içi?
- Ne kadarı otoyol?
- Ayda kaç kez uzun yola çıkıyorsunuz?
- Evde veya iş yerinde şarj imkânınız var mı?
- Kışın çok soğuk bir bölgede mi yaşıyorsunuz?
- Otomobili sık sık tam yüklü mü kullanıyorsunuz?
Elektrikli araçların menzili hız, sıcaklık, klima kullanımı, yol eğimi, yük ve sürüş şekline göre değişebiliyor. ABD Enerji Bakanlığı da özellikle yüksek hız, aşırı sıcaklık, iklimlendirme kullanımı, ağır yük ve eğimli yolların elektrikli araç menzilini etkileyebileceğini belirtiyor.
Bu yüzden otomobili kullanım senaryonuza göre seçmek katalog rakamlarından çok daha önemli.
1. WLTP menziline tek başına güvenmeyin
Bir elektrikli otomobilin teknik özelliklerinde genellikle büyük puntolarla şu tarz bir rakam görürsünüz:
“550 km menzil.”
Bu rakam otomobili karşılaştırmak için faydalıdır.
Ancak her koşulda 550 kilometre gideceğiniz anlamına gelmez.
WLTP gibi standartlaştırılmış testler araçların elektrik tüketimi ve elektrikli menzillerini karşılaştırılabilir biçimde ölçmek için kullanılır. Avrupa mevzuatında elektrikli menzil ve enerji tüketiminin WLTP kapsamında ölçülmesi düzenlenmiştir.
Gerçek dünyada ise menzil farklı olabilir.
Özellikle:
120-130 km/s otoyol sürüşü, soğuk hava, güçlü klima veya ısıtma kullanımı, yüksek araç yükü ve eğimli güzergâhlar tüketimi artırabilir.
SEZCAR önerisi
Elektrikli otomobil araştırırken yalnızca:
WLTP menzil: 520 km
satırına bakmayın.
Şunları ayrı ayrı araştırın:
- şehir içi gerçek tüketim,
- otoyol tüketimi,
- kış tüketimi,
- 120 km/s civarında gerçek menzil,
- sıcak havadaki klima tüketimi.
Özellikle sık uzun yol yapıyorsanız otoyol menzili WLTP rakamından daha değerli bir veri olabilir.
2. Bataryanın brüt değil kullanılabilir kapasitesine bakın
İki elektrikli otomobilin bataryası kâğıt üzerinde 60 kWh olabilir.
Ancak kullanıcıya sunulan enerji miktarı aynı olmak zorunda değildir.
Burada iki kavramla karşılaşabilirsiniz:
Brüt batarya kapasitesi: Batarya paketinin toplam fiziksel kapasitesi.
Net veya kullanılabilir kapasite: Aracın sürüş için kullanmanıza izin verdiği bölüm.
Üreticiler bataryanın üst ve alt kısmında belirli güvenlik tamponları bırakabilir.
Bu nedenle yalnızca:
“Batarya 64 kWh.”
bilgisine bakmak yeterli değil.
Asıl öğrenmeniz gereken:
Kaç kWh kullanılabilir?
3. Büyük batarya her zaman daha iyi otomobil demek değildir
Burada elektrikli otomobil pazarındaki önemli bir yanılgıya geliyoruz.
Bir otomobil:
80 kWh batarya
taşıyor diye,
60 kWh bataryalı başka bir otomobilden mutlaka daha iyi değildir.
Çünkü menzili belirleyen iki önemli değişken var:
batarya kapasitesi + enerji verimliliği.
Örneğin büyük ve ağır bir SUV, 80 kWh bataryayla yüksek tüketim yapabilir.
Daha aerodinamik ve verimli bir sedan ise daha küçük bataryayla benzer kullanım menziline ulaşabilir.
Bu yüzden elektrikli otomobil karşılaştırırken:
kWh/100 km
değerini mutlaka inceleyin.
Bunu benzinli otomobildeki:
litre/100 km
değerinin elektrikli karşılığı gibi düşünebilirsiniz.
4. Elektrik tüketimini mutlaka karşılaştırın
İki elektrikli otomobilin ikisi de 500 kilometre menzil sunabilir.
Ama biri bunu daha az enerji kullanarak yapıyorsa uzun vadede daha avantajlı olabilir.
Elektrikli otomobil tüketimi genellikle:
kWh/100 km
ile ifade edilir.
Rakam küçüldükçe otomobil aynı mesafe için daha az elektrik harcar.
Bu yalnızca elektrik faturası açısından önemli değil.
Verimli otomobil:
- aynı batarya ile daha uzun menzil sunabilir,
- daha küçük batarya taşıyabilir,
- daha kısa şarj süresine ihtiyaç duyabilir,
- uzun yol kullanımını kolaylaştırabilir.
Dolayısıyla satın alırken menzilin yanında tüketim değerini de mutlaka karşılaştırın.
5. “200 kW hızlı şarj” yazısına hemen aldanmayın
Elektrikli otomobil pazarlamasında en fazla yanlış anlaşılan rakamlardan biri DC şarj gücü.
Örneğin:
“Maksimum 200 kW DC hızlı şarj.”
Bunu gören kullanıcı otomobilin şarj boyunca 200 kW ile enerji alacağını düşünebilir.
Gerçekte durum böyle değil.
EPDK da şarj ünitesinde veya otomobilde belirtilen maksimum gücün, gerçek şarj boyunca sürekli alınan güç anlamına gelmediğini açık şekilde belirtiyor. Gerçek güç; otomobilin teknik sınırı, batarya doluluk oranı, batarya sıcaklığı, ortam sıcaklığı ve şarj istasyonundaki yük paylaşımı gibi faktörlere göre değişebiliyor.
Batarya doldukça şarj gücünün azaltılması da normal.
Bu nedenle hangi rakama bakmalısınız?
Maksimum DC şarj gücünün yanında:
%10-%80 şarj süresini araştırın.
Örneğin iki otomobil:
| Model | Maksimum DC | %10-80 |
|---|---|---|
| Otomobil A | 220 kW | 31 dk |
| Otomobil B | 170 kW | 25 dk |
Sadece maksimum güce baktığınızda A daha hızlı görünür.
Ama gerçek uzun yol kullanımında B daha kısa sürede yola dönebilir.
Sonuç:
Tepe şarj gücünden çok şarj eğrisi önemlidir.
6. Şarj eğrisi neden bu kadar önemli?
Elektrikli otomobil bataryası:
%10’da,
%30’da,
%60’da,
%80’de
aynı güçle şarj olmayabilir.
İyi tasarlanmış bir otomobil, yüksek DC gücünü daha uzun süre koruyabilir.
Başka bir otomobil ise katalogda çok yüksek maksimum güç yazmasına rağmen bunu sadece kısa bir süre görebilir.
Uzun yolda sizi ilgilendiren soru:
“Otomobil en fazla kaç kW görüyor?”
değil,
“20-25 dakikalık şarj boyunca ortalama ne kadar hızlı enerji alabiliyor?”
olmalı.
Bu nedenle mümkünse bağımsız şarj testlerini inceleyin.
7. AC şarj hızını kesinlikle atlamayın
DC hızlı şarj daha fazla konuşuluyor.
Fakat birçok elektrikli otomobil sahibinin en çok kullanacağı sistem aslında AC şarj olacak.
EPDK, AC şarjın özellikle otomobilin uzun süre park edildiği ev, iş yeri ve AVM gibi alanlara; DC şarjın ise daha kısa sürede enerji ihtiyacının karşılanması gereken uzun yol kullanımına uygun olduğunu belirtiyor.
Elektrikli otomobillerde AC şarj sırasında araç üzerindeki on-board charger, gelen alternatif akımı bataryanın kullanacağı doğru akıma dönüştürüyor.
Dolayısıyla istasyon 22 kW verse bile otomobiliniz:
11 kW AC kabul ediyorsa 11 kW,
7,4 kW kabul ediyorsa yaklaşık 7,4 kW
ile sınırlanabilir.
Satın almadan önce öğrenin:
- Maksimum AC şarj gücü kaç?
- Tek faz mı, üç faz mı destekliyor?
- 7,4 kW mı?
- 11 kW mı?
- 22 kW mı?
Özellikle evde ve iş yerinde şarj edecek kullanıcı için bu bilgi çok önemli.
8. Evde şarj edebilecek misiniz?
Elektrikli otomobil satın alma kararındaki belki de en kritik soru bu.
Evde veya iş yerinde düzenli şarj imkânınız varsa elektrikli otomobil kullanım deneyimi tamamen değişir.
Aracınızı akşam park edip sabah yeterli batarya ile almak, elektrikli otomobilin en büyük pratik avantajlarından biri.
ABD Enerji Bakanlığı kaynakları da elektrikli araç kullanıcılarının önemli bölümünün gece boyunca evde AC şarj yaptığını belirtiyor.
Fakat otomobili satın almadan önce şu araştırmayı yapın:
- Otoparkınızda elektrik altyapısı var mı?
- Sayaçtan park yerine kablo çekilebilir mi?
- Bina kurulu gücü yeterli mi?
- Wallbox kurulabilir mi?
- Mesafe ne kadar?
- Kablo kesiti ne olmalı?
- Yük dengeleme gerekli mi?
- Kurulum maliyeti ne olacak?
Aracı aldıktan sonra bunları araştırmak yerine önce çözmek çok daha mantıklı.
9. Apartmanda şarj ünitesi kurulabilir mi?
Türkiye’de özellikle apartman ve site kullanıcıları açısından önemli bir konu.
EPDK’nın güncel açıklamasına göre apartman veya site otoparklarında şarj ünitesi kurulması mümkün. Ünite ayrı abonelikle kurulabileceği gibi belirli teknik şartlarla mevcut iç tesisattan da beslenebiliyor.
EPDK’nın aktardığı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı görüşüne göre, park alanı ortak alan değil ve bağımsız bölümün eklentisi niteliğindeyse; mevcut elektrik tesisatında değişiklik yapılmadan, diğer bağımsız bölümleri ve ortak alanları etkilemeyen bazı kurulumlarda kat malikleri kurulu kararı aranmayabiliyor. Ortak kullanım otoparklarında ise karar süreci farklı.
Bu nedenle apartmanda yaşayan bir kullanıcının elektrikli otomobili almadan önce:
yönetim + elektrikçi + dağıtım şirketi + araç/wallbox sağlayıcısı
ile altyapıyı netleştirmesi faydalı olacaktır.
10. Halka açık şarja ne kadar bağımlı olacaksınız?
Evde şarj edemiyorsanız elektrikli otomobil kullanamayacağınız anlamına gelmez.
Ancak kullanım şekliniz değişir.
Bu durumda şu hesabı yapmanız gerekiyor:
Evinize yakın kaç şarj istasyonu var?
İş yerinizin yakınında var mı?
Her gün kullandığınız AVM’de var mı?
Uzun yol rotanızda hangi operatörler bulunuyor?
İstasyonlar kaç kW?
Kaç soket var?
Yoğun saatlerde dolu oluyor mu?
EPDK’nın Şarj@TR platformu Türkiye’deki lisanslı halka açık şarj noktalarının konumu, soket tipi, güç bilgisi, fiyat, ödeme yöntemi ve anlık müsaitliği gibi bilgileri göstermeyi amaçlıyor.
Elektrikli otomobil almadan önce kendi rutininizi bu harita üzerinde simüle etmek oldukça faydalı olabilir.
11. Uzun yol rotanızı daha otomobili almadan test edin
İstanbul’da yaşayıp yılda birkaç kez:
İzmir,
Ankara,
Antalya
veya Bodrum’a gidiyorsanız,
otomobili satın almadan önce o rotayı harita üzerinde inceleyin.
Örneğin:
İstanbul → Antalya
rotasında hangi istasyonlar var?
İstasyonlar kaç kW?
Kaç farklı operatör var?
Bir istasyon çalışmazsa alternatif nerede?
Aracınız o noktaya hangi batarya yüzdesiyle ulaşır?
Bu test, bazen 50 kilometre daha fazla katalog menzilinden çok daha değerli olabilir.
12. Batarya ön koşullandırması var mı?
Bu özellik teknik özellik listesinde küçük görünebilir ama özellikle sık hızlı şarj kullananlar için önemli.
Lityum iyon bataryalar belirli sıcaklık aralıklarında daha iyi çalışır.
EPDK da batarya sıcaklığının hızlı şarj sırasında alınabilecek gücü doğrudan etkileyebildiğini ve çok sıcak veya soğuk koşullarda aracın bataryayı korumak için şarj gücünü azaltabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle bazı elektrikli araçlarda:
batarya preconditioning / batarya ön koşullandırma
özelliği bulunuyor.
Navigasyonda hızlı şarj istasyonunu hedef olarak seçtiğinizde otomobil bataryayı ideal şarj sıcaklığına hazırlayabiliyor.
Özellikle kışın uzun yol yapan kullanıcı için oldukça değerli bir özellik.
13. Isı pompası gerçekten önemli mi?
Soğuk iklimde yaşıyorsanız kesinlikle incelenmesi gereken donanımlardan biri.
Elektrikli otomobilde kabin ısıtması doğrudan bataryadan enerji tüketir.
ABD Enerji Bakanlığı, soğuk havanın elektrikli otomobillerde menzili belirgin şekilde etkileyebildiğini ve uygun araçlarda ısı pompasının kabin ısıtmasını klasik elektrik dirençli ısıtmaya göre daha verimli gerçekleştirebildiğini belirtiyor.
Özellikle:
Ankara,
Erzurum,
Kayseri,
Bolu,
Eskişehir
gibi kışı soğuk bölgelerde elektrikli otomobil kullanacaksanız ısı pompasının standart mı yoksa opsiyon mu olduğunu mutlaka araştırın.
14. Kış menzilini mutlaka hesaba katın
Elektrikli otomobilin yaz ve kış menzili aynı değildir.
Soğuk hava:
bataryanın çalışma koşullarını,
kabin ısıtma ihtiyacını,
şarj hızını
etkileyebilir.
ABD Enerji Bakanlığı’nın kontrollü testlere dayanan yayımladığı veriler, çok soğuk koşullarda elektrikli araç verimliliğinin ciddi biçimde düşebileceğini gösteriyor; gerçek etki model, sıcaklık ve kullanım biçimine göre değişiyor.
Bu nedenle:
“Yazın 500 km gidiyor, bana yeter.”
demek yerine:
“Kışın otoyolda ne kadar gider?”
diye sorun.
Elektrikli araç seçiminde en doğru yaklaşım, aracı en iyi gününüze göre değil, en zor kullanım gününüze göre değerlendirmek.
15. Batarya garantisini satıcıya tek tek sorun
Elektrikli otomobilde en pahalı parçalardan biri yüksek voltaj bataryasıdır.
Bu nedenle garanti yalnızca:
“Batarya 8 yıl garantili.”
cümlesinden ibaret görülmemeli.
Global pazarda birçok üretici sekiz yıl civarında batarya garantileri sunuyor, ancak kapsam ve kilometre sınırları markaya ve pazara göre değişebiliyor. ABD Enerji Bakanlığı da üreticiler arasında sekiz yıllık batarya garantilerinin yaygın örnekleri bulunduğunu belirtiyor.
Türkiye’deki otomobil için yazılı olarak öğrenin:
- Garanti kaç yıl?
- Kaç kilometre?
- Minimum batarya sağlık oranı var mı?
- Kapasite hangi seviyenin altına düşerse garanti devreye giriyor?
- Hücre mi değişiyor, modül mü, komple paket mi?
- Ticari kullanım garanti şartlarını değiştiriyor mu?
- Garantinin devamı için özel bakım şartı var mı?
- Garanti ikinci kullanıcıya devrediliyor mu?
Sözlü cevaba değil, garanti kitapçığına bakın.
16. Batarya ömrü konusunda gereksiz paniğe de kapılmayın
Elektrikli araç araştırırken internette iki uç görüşle karşılaşılıyor:
Bir taraf:
“Batarya birkaç yılda ölür.”
diyor.
Diğer taraf:
“Batarya hiç eskimez.”
diyor.
İkisi de doğru bir yaklaşım değil.
Bataryalar zamanla kapasite kaybeder. Ancak modern elektrikli araçlarda batarya yönetimi ve termal kontrol sistemleri bataryayı uzun ömürlü kullanmak amacıyla tasarlanıyor.
ABD Enerji Bakanlığı’nın aktardığı yaklaşık 15 bin araçlık bir çalışmada, 2015 sonrası plug-in elektrikli araçlarda arıza kaynaklı batarya değişiminin nadir olduğu görülmüş; DOE bunun yanında daha geniş ve uzun dönemli verilerin önemli olduğunu da vurguluyor.
Satın alırken yapılması gereken:
bataryadan korkmak değil, batarya garantisini ve termal yönetim sistemini araştırmak.
17. Batarya soğutması nasıl yapılıyor?
Özellikle sıcak iklimde yaşayan kullanıcılar için önemli.
Araştırmanız gereken konulardan biri:
Batarya termal yönetimi.
Modern elektrikli otomobiller batarya, motor ve güç elektroniğinin sıcaklığını kontrol etmek için termal sistemler kullanıyor.
Satın alacağınız modelde:
- aktif sıvı soğutma var mı,
- batarya ısıtması var mı,
- hızlı şarj öncesi ön koşullandırma var mı
araştırın.
Özellikle yüksek sıcaklıkların görüldüğü bölgelerde bu sistemlerin kalitesi önem kazanıyor.
18. 400 volt mu, 800 volt mu?
Son yıllarda “800 volt mimari” önemli bir pazarlama başlığı haline geldi.
800V sistemler yüksek şarj gücü ve daha verimli güç aktarımı açısından önemli mühendislik avantajları sağlayabilir.
Fakat tüketici açısından tek başına:
“800V daha iyidir.”
demek yeterli değil.
Bir elektrikli otomobil satın alırken asıl soru yine:
%10-80 gerçekten kaç dakika?
olmalı.
İyi optimize edilmiş 400V mimarili bir otomobil, zayıf optimize edilmiş başka bir sistemden günlük kullanımda daha iyi sonuç verebilir.
Teknolojinin adı yerine sonucuna bakın.
19. Şarj portunun yerine bile dikkat edin
Küçük detay gibi görünüyor.
Ama her gün otomobili şarj ettiğinizde önemini anlayabilirsiniz.
Port:
ön çamurlukta mı?
arka çamurlukta mı?
otomobilin burnunda mı?
sağda mı?
solda mı?
Evdeki park düzeniniz veya sık kullandığınız şarj istasyonlarının kablo yerleşimi nedeniyle port konumu kullanım kolaylığını doğrudan etkileyebilir.
Test sürüşünde bunu da kontrol edin.
20. Yazılım kalitesini küçümsemeyin
Elektrikli otomobil aslında mekanik olduğu kadar dijital bir ürün.
Bu nedenle satın alma kararında artık şu özellikler de önemli:
- mobil uygulama,
- uzaktan klima açma,
- şarj yüzdesini uzaktan görme,
- şarj zamanlama,
- batarya ön koşullandırma,
- rota üzerinde şarj planlama,
- OTA yazılım güncellemeleri,
- şarj istasyonlarını navigasyonda gösterme,
- varış noktasındaki tahmini batarya yüzdesi.
Bir elektrikli otomobil çok iyi motor ve bataryaya sahip olabilir.
Ama rota planlama sistemi kötü çalışıyorsa uzun yolda deneyim gereksiz yere zorlaşabilir.
21. Navigasyon şarj istasyonlarını gerçekten biliyor mu?
İyi bir elektrikli otomobil navigasyonu yalnızca:
“Şurada şarj istasyonu var.”
dememeli.
İdeal olarak:
istasyonun gücünü,
rotadan ne kadar uzakta olduğunu,
varıştaki tahmini batarya yüzdesini,
gereken şarj süresini
hesaba katabilmeli.
Bazı sistemler şarj durağını otomatik rotaya ekleyebilir.
Sık uzun yol yapan biri için bu özellik büyük konfor sağlar.
22. Servis ağına bakmadan yeni marka almayın
Elektrikli otomobiller mekanik olarak daha az hareketli parçaya sahip. ABD Enerji Bakanlığı da tam elektrikli araçlarda motor yağı gibi bazı rutin bakım kalemlerinin bulunmadığını ve rejeneratif frenleme nedeniyle fren aşınmasının azaltılabildiğini belirtiyor.
Ama bu:
“Elektrikli otomobil servis gerektirmez.”
anlamına gelmiyor.
Hâlâ:
süspansiyon,
klima sistemi,
soğutma devreleri,
12V sistem,
lastikler,
frenler,
elektronik modüller,
sensörler
ve kaza onarımı var.
Özellikle Türkiye’ye yeni giren markalarda şunları sorun:
En yakın yetkili servis nerede?
Parça kaç günde geliyor?
Kaza sonrası batarya veya gövde onarımı yapılabiliyor mu?
Yol yardım var mı?
İkame araç sağlanıyor mu?
Otomobilin teknik özellikleri kadar satış sonrası organizasyonu da satın alıyorsunuz.
23. Sigorta ve kasko fiyatını otomobili almadan öğrenin
Elektrikli otomobil fiyat karşılaştırmasında bu kalem sık atlanıyor.
Satın almadan önce:
- trafik sigortası,
- kasko,
- batarya hasarı kapsamı,
- şarj kablosu kapsamı,
- yetkili servis şartları
için teklif alın.
Bazen iki benzer fiyatlı otomobilin yıllık sigorta maliyeti belirgin şekilde farklı olabilir.
24. Lastik maliyetini hafife almayın
Elektrikli araçlar yüksek anlık tork üretebilir ve batarya nedeniyle bazı modeller benzer içten yanmalı otomobillerden daha ağır olabilir.
Bu nedenle özellikle güçlü ve ağır modellerde:
- lastik ölçüsü,
- lastik fiyatı,
- yük endeksi,
- piyasada bulunabilirliği
kontrol edilmeli.
20 veya 21 inç jant şık görünebilir.
Fakat dört lastik değiştirme zamanı geldiğinde maliyet beklediğinizden yüksek olabilir.
25. Test sürüşünde sadece hızlanmaya bakmayın
Elektrikli otomobillerin ani torku ilk test sürüşünde etkileyici olabilir.
0-100 km/s hızlanma insanı kolayca etkiler.
Ama otomobili yıllarca kullanırken önemli olacak şeyler başka.
Test sürüşünde özellikle kontrol edin:
Rejeneratif fren
Ayağınızı gazdan çektiğinizde otomobil ne kadar sert yavaşlıyor?
Kademesi ayarlanabiliyor mu?
One-pedal sürüş
Otomobil neredeyse tamamen gaz pedalıyla kullanılabiliyor mu?
Bu sistemi seviyor musunuz?
Fren geçişi
Rejeneratif fren ile mekanik fren arasındaki geçiş doğal mı?
Süspansiyon
Batarya ağırlığı bozuk yolda hissediliyor mu?
Yol sesi
Elektrik motoru sessiz olduğu için lastik ve rüzgâr sesi daha görünür hale gelebilir.
Oturma pozisyonu
Bataryanın tabanda bulunması nedeniyle bazı modellerde koltuk veya taban yüksekliği farklı hissedilebilir.
Elektrikli otomobilde test sürüşü yalnızca performans testi değil.
Günlük kullanım testi olmalı.
26. Bagaja sadece litre olarak bakmayın
Elektrikli mimari bazı otomobillerde daha iyi iç hacim sağlayabilir.
Bazılarında ise batarya ve elektrik sistemi nedeniyle bagaj şekli sınırlanabilir.
Kontrol edin:
- bagaj zemini,
- kablo saklama alanı,
- arka koltukların katlanması,
- frunk olup olmadığı,
- şarj kablosunun valiz alanını işgal edip etmediği.
Özellikle aile kullanımı için litre rakamından çok bagaj geometrisi önemli olabilir.
27. V2L sizin için önemli mi?
Bazı elektrikli otomobiller Vehicle-to-Load (V2L) özelliği sayesinde bataryadaki enerjiyi dışarıdaki elektrikli cihazlara verebiliyor.
Kamp,
karavan,
elektrikli bisiklet,
laptop,
küçük ev aletleri
gibi senaryolarda faydalı olabilir.
Ancak herkes için gerekli bir özellik değil.
Dolayısıyla sadece “var” diye daha pahalı otomobile yönelmek yerine kullanımınıza bakın.
28. Sadece satın alma fiyatını karşılaştırmayın
Elektrikli otomobil satın alırken yapılan en büyük hatalardan biri:
“Bu araç 2 milyon, diğeri 2,1 milyon.”
diyerek karar vermek.
Asıl karşılaştırılması gereken:
Toplam sahip olma maliyeti
Buna şunlar dahil:
- satın alma fiyatı,
- finansman maliyeti,
- evde şarj maliyeti,
- halka açık DC şarj maliyeti,
- bakım,
- lastik,
- sigorta,
- kasko,
- vergi,
- ikinci el değeri.
EPDK’ya göre Türkiye’deki halka açık şarj hizmeti fiyatları işletmeciler tarafından TL/kWh bazında belirleniyor ve AC ile DC şarj için farklı fiyatlar uygulanabiliyor.
Bu nedenle:
“Elektrik her zaman çok ucuz.”
veya
“Elektrikli otomobil her koşulda daha ekonomik.”
gibi genellemeler yapmak doğru değil.
Evde şarj eden kullanıcı ile yalnız yüksek hızlı halka açık DC istasyon kullanan kişinin kilometre maliyeti aynı olmayacaktır.
Elektrikli otomobil satın almadan önce 15 soruluk kontrol listesi
Bayide satış danışmanına şu soruları sorun:
| Kontrol | Sorulacak soru |
|---|---|
| 1 | Kullanılabilir batarya kapasitesi kaç kWh? |
| 2 | WLTP menzili kaç km? |
| 3 | 120 km/s otoyol gerçek menzili yaklaşık ne? |
| 4 | Gerçek tüketim kaç kWh/100 km? |
| 5 | Maksimum DC şarj gücü kaç kW? |
| 6 | %10-80 şarj kaç dakika? |
| 7 | Maksimum AC şarj gücü kaç kW? |
| 8 | Batarya ön koşullandırması var mı? |
| 9 | Isı pompası standart mı? |
| 10 | Batarya garantisi kaç yıl/km? |
| 11 | Garanti hangi kapasite kaybını kapsıyor? |
| 12 | En yakın yetkili servis nerede? |
| 13 | Mobil uygulama ve OTA güncelleme var mı? |
| 14 | Ev tipi şarj cihazı dahil mi? |
| 15 | Şarj kablosu standart geliyor mu? |
Bu 15 sorunun cevabını bilmeden elektrikli otomobil satın almamak, sonradan yaşanabilecek birçok sürprizi önleyebilir.
Hangi kullanıcı için elektrikli otomobil çok mantıklı?
Elektrikli otomobil özellikle şu profilde güçlü bir seçenek olabilir:
Evde veya iş yerinde şarj imkânınız varsa,
günlük kullanımınız düzenliyse,
çoğunlukla şehir içinde kullanıyorsanız,
sessizlik ve sürüş konforunu önemsiyorsanız,
otomobili birkaç yıl kullanmayı düşünüyorsanız,
uzun yol rotalarınızda yeterli şarj altyapısı bulunuyorsa.
Bu senaryoda elektrikli otomobil günlük yaşamı ciddi ölçüde kolaylaştırabilir.
Kim elektrikli otomobil almadan önce iki kez düşünmeli?
Elektrikli otomobil herkes için otomatik olarak doğru tercih değil.
Özellikle:
evde veya iş yerinde şarj imkânı olmayan,
çok sık uzun mesafe yapan,
uzak veya şarj altyapısı zayıf bölgelerde yaşayan,
her gün program dışı yüzlerce kilometre yapabilen,
otomobilini sürekli ağır yük veya römorkla kullanan
kişilerin kendi senaryolarını daha detaylı analiz etmesi gerekir. Menzilin sıcaklık, hız, yük ve kullanım koşullarından etkilenmesi bu kullanıcılar için daha önemli hale gelir.
Böyle bir kullanımda uzun menzilli bir elektrikli, hibrit veya plug-in hibrit otomobil daha mantıklı seçenek haline gelebilir.
SEZCAR değerlendirmesi: En uzun menzilli otomobili değil, hayatınıza uyan otomobili alın
Elektrikli otomobil pazarında rakamların büyüsüne kapılmak çok kolay.
600 kilometre menzil.
250 kW şarj.
500 beygir.
800 volt mimari.
Dev ekran.
0-100 km/s 4 saniye.
Bunların hepsi etkileyici.
Ama otomobili satın aldıktan üç ay sonra sizin için daha önemli olacak sorular büyük ihtimalle şunlar:
Evde rahat şarj edebiliyor muyum?
Uzun yolda 20-25 dakikada yeterli enerji alabiliyor muyum?
Kışın menzil bana yetiyor mu?
Servisim yakın mı?
Mobil uygulama düzgün çalışıyor mu?
Batarya garantisi güçlü mü?
İşte elektrikli otomobil seçiminin özü burada.
Bir otomobilin katalogda en güçlü olması gerekmiyor.
Sizin kullanım senaryonuzda en az problem çıkaran otomobil olması gerekiyor.
SEZCAR’ın önerisi oldukça basit:
Elektrikli otomobil satın almadan önce menzil, verimlilik, şarj hızı, evde şarj, batarya garantisi ve servis ağı başlıklarının altısını birlikte değerlendirin.
Altısından biri ciddi şekilde zayıfsa, fiyat ne kadar cazip görünürse görünsün otomobili yeniden düşünün.
Çünkü elektrikli otomobilde iyi satın alma kararı:
en büyük bataryayı seçmek değil, doğru ekosistemi satın almaktır.
Elektrikli otomobil alırken sık sorulan sorular
Elektrikli otomobil alırken en önemli kriter nedir?
Tek bir kriter yoktur. Kullanım senaryosu, gerçek menzil, enerji tüketimi, DC ve AC şarj performansı, evde şarj imkânı, batarya garantisi ve servis ağı birlikte değerlendirilmelidir.
Elektrikli otomobilde kaç kilometre menzil yeterli?
Bu tamamen kullanımınıza bağlıdır. Günlük 30-50 kilometre kullanan ve her gece şarj edebilen bir sürücünün ihtiyacı ile haftada birkaç kez uzun yol yapan sürücünün ihtiyacı aynı değildir. Elektrikli araç seçiminde en kötü kullanım gününüzü esas almak daha doğru bir yaklaşımdır.
WLTP menzili gerçek hayatta tutar mı?
WLTP standartlaştırılmış bir karşılaştırma değeridir. Gerçek menzil; hız, sıcaklık, yol eğimi, yük, klima kullanımı ve sürüş stiline göre değişebilir.
DC hızlı şarjda en yüksek kW değeri önemli mi?
Önemlidir fakat tek başına yeterli değildir. Gerçek şarj gücü batarya doluluk oranına, sıcaklığa ve aracın teknik özelliklerine göre değişir. Bu nedenle maksimum kW ile birlikte %10-80 şarj süresi ve şarj eğrisine bakılmalıdır.
Evde şarj olmadan elektrikli otomobil alınır mı?
Alınabilir, ancak halka açık şarj altyapısına daha fazla bağımlı olursunuz. Günlük rotanızdaki şarj istasyonlarının konumu, gücü, fiyatı ve yoğunluğu satın alma kararında daha önemli hale gelir. Türkiye’deki halka açık istasyonlar EPDK’nın Şarj@TR sistemi üzerinden incelenebiliyor.
Elektrikli araç bataryası birkaç yılda biter mi?
Modern bataryalar kullanım boyunca yaşlanır ve kapasite kaybı yaşayabilir, ancak birkaç yılda otomatik olarak kullanılamaz hale geldikleri şeklindeki genelleme doğru değildir. Batarya ömrü iklim, kullanım, kimya, şarj düzeni ve termal yönetime bağlıdır; araç özelindeki garanti şartlarının incelenmesi gerekir.
Elektrikli otomobilde ısı pompası gerekli mi?
Zorunlu değildir ancak özellikle soğuk iklimlerde faydalı olabilir. Isı pompası kabin ısıtmasında enerjiyi daha verimli kullanmaya yardımcı olabilir ve kış kullanımında menzil açısından avantaj sağlayabilir.
Elektrikli otomobilde 400V mı 800V mı daha iyi?
800V mimari teknik avantajlar sunabilir, ancak satın alma kararında mimari voltajdan çok otomobilin gerçek %10-80 şarj süresi, şarj eğrisi ve enerji tüketimine bakmak daha anlamlıdır.
